Nakon proglašenja države Izrael 14. maja 1948. godine, nova država se gotovo odmah suočila sa ratom i ozbiljnom prijetnjom sopstvenom opstanku. U takvim okolnostima, vojna pomoć i brzo prebacivanje opreme bili su od presudnog značaja.
Operacija Velvetta
Spomenik istorijskoj veziCrne Gore i Izraela
U Nikšiću je podignut spomenik posvećen Operaciji Velvetta, istorijskom događaju iz 1948. godine koji svjedoči o važnoj vezi ovog prostora sa ranim danima nastanka države Izrael.
Ova stranica okuplja istorijski kontekst, priču o realizaciji projekta, fotografije sa otvaranja, video materijal i pregled partnera i donatora koji su doprinijeli njegovom ostvarenju.
U Nikšiću je podignut spomenik posvećen Operaciji Velvetta, istorijskom događaju iz 1948. godine koji svjedoči o važnoj vezi ovog prostora sa ranim danima nastanka države Izrael.
Ova stranica okuplja istorijski kontekst, priču o realizaciji projekta, fotografije sa otvaranja, video materijal i pregled partnera i donatora koji su doprinijeli njegovom ostvarenju.
Projekat uspješno realizovan
Projekat uspješno realizovan
Spomenik Operaciji Velvetta uspješno je realizovan u Nikšiću kao trajno memorijalno obilježje jednog značajnog istorijskog događaja koji povezuje Crnu Goru i Izrael. Projekat je završen i svečano otvoren, a njegova ukupna vrijednost iznosila je 350.000 €.
Danas ovaj prostor predstavlja mjesto sjećanja, istorijskog tumačenja i javnog podsjećanja na događaje iz 1948. godine, kao i na jednu manje poznatu, ali izuzetno važnu epizodu zajedničke istorijske povezanosti.
Istorijsko sjećanje dobija puni smisaokada mjesto, događaj i javni prostor
ostanu povezani u vidljivom obilježju,
koje trajno podsjeća na istorijsku odgovornost i prijateljstvo.
Istorijski kontekst
1948. godina i nastanak priče o Velvetti
U okviru tih napora, organizovane su operacije prebacivanja aviona Spitfire iz Čehoslovačke prema Izraelu. Jedna od ključnih tačaka na toj ruti bio je prostor kod Nikšića, što Operaciji Velvetta daje posebno mjesto u lokalnom i međunarodnom istorijskom pamćenju.
Nikšić i Kapino Polje
Mjesto koje ovu priču čini konkretnom
Poseban značaj Operacije Velvetta za Crnu Goru leži u činjenici da je aerodrom u blizini Nikšića imao konkretnu ulogu u samoj operaciji. Upravo je ovdje vršeno slijetanje, dopuna goriva i priprema aviona za nastavak puta.
Zbog toga spomenik u Nikšiću nije simboličan bez uporišta u istoriji, već obilježava stvarni prostor jednog važnog događaja. Time lokalna memorija dobija trajni javni izraz, a istorijska veza sa Izraelom postaje vidljiva i budućim generacijama.
Lokalno pamćenje
Spomenik u Nikšiću materijalizuje istorijsku činjenicu i prevodi je u javni prostor koji je čitljiv, pristupačan i trajno prisutan u lokalnom pejzažu sjećanja.
Na taj način Kapino Polje ostaje upisano ne samo u istorijske izvore, već i u savremeni javni prostor Crne Gore.
Vremenska linija
Tok događaja koji oblikuje priču o Velvetti
14. maj 1948.
Proglašena država Izrael
Nastanak nove države otvara dramatičan istorijski trenutak obilježen ratom i borbom za opstanak.
Septembar 1948.
Dogovorena nabavka Spitfire aviona
Vojna pomoć postaje presudna, a prebacivanje aviona organizuje se u kratkom roku i pod složenim okolnostima.
24. septembar 1948.
Početak operacije Velvetta I
Pokreće se jedna od ključnih operacija prebacivanja Spitfire aviona iz Čehoslovačke prema Izraelu.
Nikšić / Kapino Polje
Slijetanje, dopuna goriva i priprema
Prostor kod Nikšića dobija posebno mjesto u istoriji zbog svoje konkretne uloge u ruti i logistici operacije.
Let prema Izraelu
Nastavak rute prema konačnom odredištu
Avioni nastavljaju put ka Izraelu, a lokalna tačka na Balkanu postaje dio šire istorijske priče o opstanku.
14. maj 1948.
Proglašena država Izrael
Nastanak nove države otvara dramatičan istorijski trenutak obilježen ratom i borbom za opstanak.
Septembar 1948.
Dogovorena nabavka Spitfire aviona
Vojna pomoć postaje presudna, a prebacivanje aviona organizuje se u kratkom roku i pod složenim okolnostima.
24. septembar 1948.
Početak operacije Velvetta I
Pokreće se jedna od ključnih operacija prebacivanja Spitfire aviona iz Čehoslovačke prema Izraelu.
Nikšić / Kapino Polje
Slijetanje, dopuna goriva i priprema
Prostor kod Nikšića dobija posebno mjesto u istoriji zbog svoje konkretne uloge u ruti i logistici operacije.
Let prema Izraelu
Nastavak rute prema konačnom odredištu
Avioni nastavljaju put ka Izraelu, a lokalna tačka na Balkanu postaje dio šire istorijske priče o opstanku.
Spomenik
Obilježje uzlijetanja, pokreta i istorijskog sjećanja
Spomenik prikazuje avion Spitfire u dinamičnoj poziciji uzlijetanja i time simbolično upućuje na samu suštinu operacije. Pravac i forma kompozicije naglašavaju ideju pokreta, puta i opstanka.
Kroz spoj memorijalne funkcije i snažnog vizuelnog identiteta, spomenik danas predstavlja javno mjesto sjećanja koje povezuje istorijsku činjenicu, simboliku leta i trajno prijateljstvo Crne Gore i Izraela.
Galerija
Fotografije projekta i otvaranja
Galerija okuplja fotografije spomenika, detalje prostora, trenutke sa otvaranja i dokumentuje završenu realizaciju projekta.
Spomenik
Spomenik Operaciji Velvetta
Otvaranje
Svečano otvaranje
Detalji
Detalji memorijala
Prostor
Javni prostor sjećanja
Video
Video prezentacija projekta
Video materijal dokumentuje izgled spomenika, prostorni koncept i atmosferu svečanog otvaranja, pružajući potpuniji uvid u završeni projekat.
Značaj projekta
Zašto Operacija Velvetta ima značaj i danas
Ovaj spomenik ne govori samo o jednom istorijskom događaju. On govori i o načinu na koji zajednica bira da pamti, obilježava i prenosi vrijednosti istorijske odgovornosti, prijateljstva i solidarnosti.
Kao javni prostor sjećanja i učenja, Velvetta danas ima memorijalni, kulturni i obrazovni značaj, podsjećajući da i manje poznate istorijske epizode mogu imati trajno mjesto u kolektivnom pamćenju.
DONATORI
Podrška realizaciji projekta
Ovaj projekat realizovan je zahvaljujući podršci institucija, kompanija i pojedinaca koji su prepoznali njegov istorijski i društveni značaj.
Specijalno izdanje koina, dizajnirano od strane Avraham Avner, kreirano je povodom obilježavanja 76. godišnjice nezavisnosti države Izrael i podizanja spomen-obilježja Velveta, kao trajnog simbola prijateljstva između Crne Gore i Izraela. Kovanica je izrađena u ograničenoj seriji, sa svega osam pozlaćenih i pet posrebrenih primjeraka, čime dodatno dobija na ekskluzivnosti i značaju. Namijenjena je kao priznanje pojedincima koji su svojim doprinosom bili dio ovog izuzetnog projekta i njegovog uspješnog ostvarenja.
Institucionalni doprinos
Donacija parcele / zemljišta – ključni inicijalni doprinos
Glavni donatori
Zlatni nivo podrške
Bemax d.o.o.
120.000€
uključujući uređenje terena
Zlatni nivo podrške
g. Erich Cossutta
40.000€
.
Zlatni nivo podrške
Jevrejska zajednica Crne Gore
35.000€
.
Zlatni nivo podrške
Ambasada Izraela u Crnoj Gori
32.000€
.
Zlatni nivo podrške
BIG Fashion
20.000€
.
Podrška projektu
Srebrni nivo podrške
g. Nimrod Rinot
10.000€
Srebrni nivo podrške
g. Sagi Geva
10.000€
Srebrni nivo podrške
g. Amir Kabiri
10.000€
Dodatna podrška
Bronzani nivo podrške
Voli d.o.o.
5.000€
Bronzani nivo podrške
g. David Tamam
5.000€
Bronzani nivo podrške
g. Željko Vuksanović
2.000€
Bronzani nivo podrške
Meprolight
1.245€
Partneri
Institucije i organizacije uključene u projekat
.png&w=3840&q=75)
Sjećanje koje ostaje u prostoru
Stranica Operacije Velvetta objedinjeno predstavlja istorijski kontekst, realizovani spomenik i dokumentaciju o projektu koji danas trajno stoji kao znak sjećanja i povezanosti.